Ewolucja języka - który Homo wypowiedział pierwsze zdanie? | prof. Bogusław Pawłowski

แชร์
ฝัง
  • เผยแพร่เมื่อ 7 ธ.ค. 2021
  • 👉 Zostań Patronem: patronite.pl/radionaukowe
    👉 Wesprzyj jednorazowo: suppi.pl/radionaukowe
    🎧 Posłuchaj na streamingu: ffm.bio/radionaukowe
    🔔 Subskrybuj: / @radionaukowe
    🌐 Strona: radionaukowe.pl
    👍 Facebook: / radionaukowe
    📷 Instagram: / radionaukowe
    ❌ Twitter: / radionaukowe
    🎓 Odwiedź LAMU: / @letniaakademiamlodych...
    🎬 Zobacz więcej: • Radio Naukowe poleca
    📩 Kontakt: kontakt@radionaukowe.pl
    Czy neandertalczycy potrafili mówić? Najprawdopodobniej tak! - Stosunkowo do niedawna uważano, jest zbyt mało dowodów, żeby przesądzić tę kwestię - mówi w Radiu Naukowym prof. Bogusław Pawłowski, jeden z najbardziej uznanych badaczy ewolucji człowieka. - Dzisiaj jest już na tyle dużo dowodów natury anatomicznej, dowodów związanych z artefaktami, które neandertalczyk pozostawił po sobie, co do których trudno sobie wyobrazić, że mogłyby by powstać bez ścisłej komunikacji między osobnikami… że mamy niemal pewność: neandertalczycy musieli porozumieć się w sposób złożony, poprzez język - wyjaśnia naukowiec.
    Z prof. Pawłowskim spotykam się w jego pięknym gabinecie w Zakład Biologii Człowieka Uniwersytet Wrocławski Uniwersytet Wrocławski, której to jednostce szefuje.
    Skoro neandertalczycy potrafili mówić, to od razu zaczynamy z profesorem rozważać, na ile skomplikowany mógł być ich język, jakie słowa byli w stanie wymawiać. Sęk w tym, że komunikowanie się językiem mówionym wymaga nie tylko zdolności umysłowych, ale również odpowiedniego aparatu mowy. Naukowcy wielokrotnie próbowali nauczyć mówić szympansy, orangutany czy goryle. Z miernym skutkiem. - Udawało się osiągnąć wymowę kilku prostych słów - przyznaje prof. Pawłowski. Natomiast, niektóre radziły sobie z migowym. Nauczyły się tego gorylica Koko czy szympansica Washoe. Potrafiły się porozumiewać nawet kilkuset znakami migowego. To znaczy, że zdolności poznawcze do tego, żeby komunikować się przy pomocy symboli u nich jest - podkreśla badacz. - To zresztą naturalne. Niektórzy zakładają, że tak fascynujące u człowieka cechy pojawiły się nagle. Nie, one powstały na bazie wcześniejszych adaptacji, które nie były doskonałe, ale które drzemią również w naszych najbliższych krewnych - mówi prof. Pawłowski.
    To co takie spowodowało, że my ludzie akurat wypowiadać słowa potrafimy, a szympansy nie bardzo? Zdaniem wielu badaczy, jedną z kluczowych preadaptacji, które musiały zaistnieć, abyśmy mogli swobodnie mówić jest dwunożność. Pozwala ona na zupełnie inna koordynację oddechową. Pomyślelibyście?
    A dlaczego w ogóle doszło do powstania tak skomplikowanego języka? Koncepcje są różne: m.in. być może po to… żebyśmy mogli plotkować. Jakie jeszcze są pomysły naukowców na wyjaśnienie tego fenomenu? O tym posłuchacie w podcaście! Gorąco polecam!
    💛 Ten odcinek jest kolejnym efektem podróży Radia Naukowego, na które mogę sobie pozwolić dzięki wsparciu Patronów i Patronek. Jeśli podobał Wam się ten podcast - możecie mnie wesprzeć w serwisie Patronite. Dzięki! patronite.pl/radionaukowe 💛
    POLECAMY INNE MATERIAŁY:
    • Radio Naukowe - Wszyst...
    • Fizyka
    • Biologia
    • Astronomia
    • Psychologia
    • Zwierzęta
    • Religia
    • Historia
    • Historia życia
    • Geografia
    • Technologia
    • Człowiek
    • Kultura
    • Medycyna
    • Archeologia
    🧠 Radio Naukowe - włącz wiedzę! 🧠
    #RadioNaukowe #KarolinaGłowacka #BogusławPawłowski 🎬
  • วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

ความคิดเห็น • 375

  • @mon12342
    @mon12342 7 หลายเดือนก่อน +8

    Moj kot jest bardzo rozmowny i musiałam sie nauczyć jego dźwiękow, inaczej informuje kiedy idzie do kuwety,inaczej kiedy widzi owada i chce aby mu pomóc w łowach,inaczej kiedy ma pretensje że późno wróciłam ,inaczej kiedy prosi o smaczka.Moduluje głosem tak że wszyscy domownicy go rozumieją.Najfajniej brzmi kiedy odpowiada na moje zawołanie go po imieniu ,to jest mniej więcej tak: mnhoooo,a kiedy oznajmia że idzie do toalety to: nnhę.

  • @agaagusia4726
    @agaagusia4726 2 ปีที่แล้ว +108

    Chętnie posłuchałabym jeszcze o ewolucji samych języków ludzkich, jak się tworzyły, jak zmieniały. Ciekawa też jest struktura danego języka i jak wpływa na sposób myślenia ludzi posługujących się tym językiem i odwrotnie, jak sposób myślenia wpływa na kształt języka. Są języki w których nie ma np. czasu przeszłego, albo w jednym języku bardzo są rozbudowane określenia jakiejś emocji np. strachu, a w innym języku jest to określane jednym słowem. Spotkałam się z tym tematem w książce Very Birkenbil, dotyczącej sposobów nauki języków obcych.

    • @bs9675
      @bs9675 2 ปีที่แล้ว +12

      Ja powiem więcej... Wspaniała jest np. etymologia polskich przekleństw, bo dużo mówi o stopniu pruderyjności w Polsce. I to począwszy od prasłowiańskiego *xujь :-)
      Tylu rzeczy można się dowiedzieć z języka.

    • @jaremaw2368
      @jaremaw2368 ปีที่แล้ว +15

      Pierwsze zdanie Neandertalczyka: _"Spieprzaj dziadu!"_

    • @simmade4243
      @simmade4243 ปีที่แล้ว +6

      @@jaremaw2368 Myślę, że autorowi tych słów jest bliżej do australopiteka niż do neandertalczyka xD

    • @Kabeba86
      @Kabeba86 ปีที่แล้ว +2

      Trzeba się wybrać na studia! :)

    • @idylla5972
      @idylla5972 ปีที่แล้ว +7

      Jeśli kogoś interesuje, jak dany język wpływa na myślenie i odwrotnie, to polecam poczytać o hipotezie Sapira-Whorfa. W skrócie chodzi o to, że język wpływa na myślenie, ale nie determinuje go. Nawet jeśli w danym języku nie ma określeń na kolor niebieski, to nie oznacza to, że jego użytkownicy nigdy nie zrozumieją konceptu niebieskości. Mimo że nie postrzegają oni niebieskiego jako odrębnego koloru, to mogą się bez problemu tego nauczyć.

  • @januszzdeb7721
    @januszzdeb7721 2 ปีที่แล้ว +46

    Bardzo dobrze wybierane są tematy, z mojego punktu widzenia. Świetnie przygotowywane są kolejne podcasty.

  • @michalorek3055
    @michalorek3055 2 ปีที่แล้ว +60

    Wspaniała rozmowa, pan profesor ma niezwykłą umiejętność przystępnego przekazywania swojej ogromnej wiedzy, ogromny szacunek dla jego dorobku naukowego

  • @pawelradlak
    @pawelradlak 2 ปีที่แล้ว +49

    Dzięki za kanał, bardzo lubię słuchać.

  • @Zmiana_Pogody
    @Zmiana_Pogody 2 ปีที่แล้ว +13

    naprawdę ultraciekawym tematem jest to, że dzieci z automatu ogarniają gramatykę - podane przykłady były bardzo fascynujące.
    nawet tak po ludzku mnie ucieszyło, że te dzieciaki tak dobrze sobie poradziły w realu w tych trudnych sytuacjach, w jakich były 👍👍👍

    • @atamtaki9336
      @atamtaki9336 11 หลายเดือนก่อน

      Ten pan jest w błędzie. Gramatyka jest nie istotna ani w nauce a już tym bardziej w posługiwaniu sie językiem.
      Gramatyka to tylko obserwacja i opis tego co już istnieje.

  • @tomaszrozborski7424
    @tomaszrozborski7424 2 ปีที่แล้ว +13

    Mamy w Polsce świetnych naukowców, pracowników uczelni i instytutów badawczych a Pan Profesor jest niewątpliwie jednym z nich.
    Cieszę się że mogłem wysłuchać niezwykle ciekawego wykladu. Dziękuję bardzo.
    Miło było być przez Państwa "iskanym".

  • @WeglowySzowinista
    @WeglowySzowinista 2 ปีที่แล้ว +13

    Jak zwykle świetna rozmowa. Polecę przy okazji występ Suzany Herculano-Houzel "What is so special about the human brain?" twierdzi w nim, że eksplozja rozmiaru mózgu może być wprost powiązana z gotowaniem i tym jak zmieniły się proporcje czasu pożywiania i ilości dostarczania kalorii, "odblokowując" rozwój mózgu i cywilizacji. Fascynujące bo sprowadziła problem praktycznie do podstawowych kwestii czasu i energii.

    • @RadioNaukowe
      @RadioNaukowe  2 ปีที่แล้ว +5

      Dunbar w „Człowiek. Biografia” też dużo pisze o bilansie energetycznym. Jemu wychodziło, że gotowanie to nie wszystko, choć szalenie istotne. Herculano-Houzel nie znam, chętnie przeczytam!

    • @McMimax
      @McMimax 2 ปีที่แล้ว

      Tak, zgodnie z tym też weganizm to bzdura. uf

    • @RadioNaukowe
      @RadioNaukowe  2 ปีที่แล้ว +4

      @@McMimax jeśli Pan mieszka w jaskini, to tak

  • @zofiaagnieszkabiernacka826
    @zofiaagnieszkabiernacka826 2 ปีที่แล้ว +35

    Świetny temat. Ciekawe czego jeszcze się dowiemy o neandertalczykach, bo jak na razie wszystko jest fascynujące. Na nazwisko pana profesora zawsze "kliknę"😀 Karolina- podziękowania i brawa .

  • @PiterCP
    @PiterCP 2 ปีที่แล้ว +13

    Czuję się totalnie wyiskany, dzięki. 😀

  • @mariuszpoleszczuk8177
    @mariuszpoleszczuk8177 2 ปีที่แล้ว +24

    TAK! Więcej o ewolucji, doskonała myśl

    • @RadioNaukowe
      @RadioNaukowe  2 ปีที่แล้ว +16

      Niedługo będzie o Homo erectus :)

    • @swiety_eligiusz
      @swiety_eligiusz 2 ปีที่แล้ว +3

      @@RadioNaukowe trzymamy za słowo

    • @bs9675
      @bs9675 2 ปีที่แล้ว +3

      @@RadioNaukowe
      Bosko!!

    • @mysi69
      @mysi69 ปีที่แล้ว

      Ewolucja to tylko teoria.

    • @ntcer
      @ntcer 7 หลายเดือนก่อน

      ​@@mysi69bóg i reszta hołoty to postacie SF

  • @marlo1501
    @marlo1501 5 หลายเดือนก่อน +8

    Przebieg ich rozmowy:
    - Po co ja cię zabrałem na polowanie, jesteś jak piąte koło u wozu.
    - Piąte co?
    - Nowa technologia, dopiero nad tym pracujemy. ❤

  • @bartek4162
    @bartek4162 2 ปีที่แล้ว +9

    Trafiłem tu po raz pierwszy i już słyszę, że będzie czego słuchać wieczorami :) super.

  • @YohiSzajbke590
    @YohiSzajbke590 ปีที่แล้ว +5

    Wow! Dziękuję TH-cam za wyświetlenie mi tego kanału w proponowanych, jestem zachwycona! ❤

  • @malgorzata-7064
    @malgorzata-7064 ปีที่แล้ว +13

    Dopiero dziś odkryłam ten kanał. Jest świetny. Dziękuję.

  • @marianmrozinski8123
    @marianmrozinski8123 ปีที่แล้ว +2

    Mam dwa dziennikarskie słoneczka to Cezary Łasiczką i Karolina Głowacka.
    Jesteście wspaniali!

  • @agaagusia4726
    @agaagusia4726 2 ปีที่แล้ว +8

    Bardzo czekałam na ten odcinek. Zaczynamy!:)

  • @papidrugi
    @papidrugi ปีที่แล้ว +13

    Współczesny język Homo Sapiens również bardzo szybko ewoluuje. Wróciłem dzisiaj że starożytnego Krakowa i porównując z poprzednią wizytą, a nawet z wcześniejszymi, zauważyłem dziwne wachanie. Poprzednio więcej słowiańskiego, tubylczego, potem wpływ języków germańskich nordyckich, dużo indoeuropejskich języków ale wiele różnych, od Brytanii poprzez Franków Hiszpanów aż po Bałkany a nawet bliski i daleki Wschód reprezentujący żółtą rasę. A obecnie słyszę wszędzie wpływy bardzo bliskiego wschodu. A nawet przewagę.

    • @jacekwidor3306
      @jacekwidor3306 ปีที่แล้ว +1

      Ale w zdecydowanej większości nie jest to ten język rozmnożony na biboardach, raczej język oficjalnie przynależny strasznym najeźdźcom.Choć alfabet ten sam.

  • @beddccom
    @beddccom ปีที่แล้ว +2

    dlaczego dopiero tak późno tutaj wpadłem? Super się słuchało!

  • @Zavvorov
    @Zavvorov 2 ปีที่แล้ว +7

    Oooo, jestem zajarany tematem, mega mnie to inspiruje i ciekawi. Odroczę sobie przyjemność sluchania na jutro by byc w pelni wladz umyslowych :)

  • @lewsoowiej5963
    @lewsoowiej5963 2 ปีที่แล้ว +12

    Super rozmowa, dzięki! :)

  • @dariuszwedkarz5167
    @dariuszwedkarz5167 2 ปีที่แล้ว +5

    Doskonała audycja wciągająca w myslenie o zagadnieniu przyjemniejsza tym bardziej że gospodyni programu merytorycznie przygotowana oraz śliczna

  • @gonzogorf7019
    @gonzogorf7019 2 ปีที่แล้ว +15

    20:00 Problem nie leżał w Kalim!
    Jestem świeżo po lekturze "W Pustyni i w Puszczy" Kali nie mówił słowa po angielsku, nie znał nawet Suahili, używał jeszcze innego języka z którego to Staś znał jedynie pojedyncze słowa...

  • @krenconypk
    @krenconypk ปีที่แล้ว +2

    Odkryłem przypadkiem zostaję mam dużo zaległości do odsłuchania :)

  • @cybersim100
    @cybersim100 2 ปีที่แล้ว +7

    bardzo interesująca audycja.

  • @jarosawhenkie1735
    @jarosawhenkie1735 2 ปีที่แล้ว +4

    Kolejna bardzo ciekawa rozmowa. Szacun.

  • @krystian9570
    @krystian9570 2 ปีที่แล้ว +10

    Bardzo fajny temat. Proszę, niech pani drąży temat dalej i następne odcinki poświęci konstrukcji języka, systemom pisma, hipotezie Sapiro-Worfa i sztucznym językom. Co pani myśli o koncepcji języka o ,,idealnej gramatyce" Ithkuil i lojbanie? Jak mogą mówić kosmici?

  • @tadeuszjedrkowiak3161
    @tadeuszjedrkowiak3161 ปีที่แล้ว +2

    Bardzo lubię rozmowy intelektualne.Dziekuje.

  • @andrzejkawa5491
    @andrzejkawa5491 ปีที่แล้ว +1

    Dzięki za waszą świetną pracę!

  • @alicjamodrzewska1805
    @alicjamodrzewska1805 ปีที่แล้ว +4

    Polecam książkę Williama Goldinga „Spadkobiercy” - fascynujące wyobrażenie o tym, jak mogło wyglądać spotkanie omawianych gatunków 😊

  • @arturkoszykowski9592
    @arturkoszykowski9592 2 ปีที่แล้ว +21

    Kolejny, genialny odcinek. Jeden z moich ulubionych. Dziękuję Państwu.

  • @KamilWojbor
    @KamilWojbor 2 ปีที่แล้ว +5

    Super interesujący odcinek 👍🏿

  • @adambogusawski9269
    @adambogusawski9269 2 ปีที่แล้ว +10

    Bardzo ciekawy materiał :) pozdrawiam

  • @zochens
    @zochens 2 ปีที่แล้ว +6

    No przecież jak jest standardowa u wszystkich zmiana anatomiczna to świadczy o tym, że była używana, bo inaczej pojedyncza anomalia w stosunku do stanu wcześniejszego by się nie upowszechniła. Ergo- skoro wszyscy mieli anatomiczne warunki, to musieli mówić

  • @zbyszek511
    @zbyszek511 ปีที่แล้ว +7

    Wciąż można spotkać na ulicach neandertalczykòw, z ktòrymi ciężko się dogadać...

  • @Termidryna
    @Termidryna 2 ปีที่แล้ว +11

    Dzięki. Co do języka kreolskiego to chyba chodziło o Karaiby, a nie Hawaje.

  • @kontowielorazowe
    @kontowielorazowe 2 ปีที่แล้ว +2

    Bardzo interesująca rozmowa.

  • @pawetomczyk2289
    @pawetomczyk2289 7 หลายเดือนก่อน

    Dziękuję za podcast 👍

  • @beatazapotoczna520
    @beatazapotoczna520 ปีที่แล้ว +2

    Fantastycznie sie was słucha 👏

  • @studiastudiumstudies
    @studiastudiumstudies หลายเดือนก่อน

    Wspaniały odcinek!

  • @kambuzela
    @kambuzela ปีที่แล้ว +1

    najnowsze badania (czytałam o tym w 11/2022 roku) sugerują, że dwunożność pojawiła się co najmniej kilkukrotnie, a uzasadniane jest to rodzajem (różnego) chodu oraz budową stopy, nieewoluującej chronologicznie, jak początkowo myślano. Okazało się, że stopy nie ewoluowały w jednym kierunku, ani nie obserwuje się tzw. liniowego postępu. Więc i z tą mową może się okazać podobnie:)

  • @newsolution5669
    @newsolution5669 2 ปีที่แล้ว +7

    Uuu !! Uuu !! ;) Trochę skomplikowaliście sprawę ;) Ja myślę że głównym czynnikiem determinującym był strach... Czyli przekazania prostej informacji o zagrożeniu lub jego braku. Czyli możliwość wydawania jakiego kolejek dźwięku.... Ūūū !! Ùùù .... Potem pojawił się problem dwuznaczności... Bo założę się o kawał mięcha... Że jakiś geniuszu używam tego samego dźwięku na zagrożenie ze strony obcych/lub zwierząt i na określanie że np. Pogoda się zjebała i że Zara będzie padać "Uuu ⛈️⛈️⛈️". Więc prawdopodobnie wykształcenie dźwięku na różne zagrożenia (np. nie wrzucaj tego do ognia "Uuu 🔥🔥🔥 " lub "Ûûû💥💥💥" lub nie jedz tego lub tamtego "úúú 🐲🐲🐲" zmniejszało prawdopodobieństwo wystąpienia "fuckupy.u" i zwiększało szanse na przeżycie. Z czasem pewnie zaczęły się pojawiać różne odmiany tych dźwięków"słów" ... A może przez zabawę i przez przypadek powstało kilka .... Dźwięków i słów w ciągu jednego dnia... Np. jakiś geniuszu walnoł się karmieniem w palec lub w rękę....i zaczął drzeć się że go boli, lub idąc gdzie podknął się o coś i zrobił dwa fikołki i wpadł na drzewo. Po czym zaczął drżeć Ryja a inni widząc to zaczęli się śmiać. A następnego dnia próbowali sobie lub komuś to opowiedzieć"powtórzyć" . Całą tą zabawną "chistorie" ( tak celowo napisałem historię przez "ch" - bo 2 mln lat temu pisało się przez "ch" ;) - żart ) Pytanie brzmi które zdarzenie mogło być pierwsze ....oszczeganie o niebezpieczeństwie czy też dźwiękami ... A później próba przypisania i wykorzystania ich do innych sytuacji skoro my mamy wysoki współcznnik adaptacyjny różnych rzeczy i narzędzi... To może oni tak samo łatwo i szybko zaadaptowali nowe dźwięki lub zabawę do swojego życia nazywając rzeczy lub zagrożenia nowymi, Lub już znanymi dźwiękami . Mogli też podpatrzeć to u zwierząt lub lub naśladować szum wiatru lub mieć jakieś narzędzia za pomocą których się nawoływali. One nie musiały przetrwać. Po za tym mogło dojść do pewnego "uproszczenia " może zamiast ciągle szturchać kogoś by mu coś pokazać na pewnym etapie było łatwiej odezwać się (wydać jakiś dźwięk) niż zapiepszać np. 50m po towarzysza lub kobietę i z powrotem kolejne 50 m by pokazać że się coś znalazło (grzyby, jagody, nowy sklep z dzidami, lub obuwniczy ) 😁😂😂😇😇😈😈 Pokusimy się o zrobienie 20 najfajniejszych słów ? 1) uwaga 2) tam 3) nie 4) tak 5) woda 6) ogień 7) jedzenie 8) wtorek 9) dobre 10) paskudne ... 11) umyj się 12) wynieś śmieci 13) wstawaj 14) idź po jedzenie 15) zimno, 16)drewno 17) dzida 18) Kamień, 19) ona 2O) on ... Ps. Mi wystarcza do komunikacji 100 słów, kobiety wszystko komplikują z tymi kolorami. 😂😂😂😛😛😛😛😏😏😏😏 Ciekawe jakie były pierwsze słowa , zdania i o czym rozmawiali i kto z kim ? 😇😇😇💤💤💤🙈🙉🙊 ps: ciekawe jakie były pierwsze imiona lub pytania.

  • @Domi_Nikkaa
    @Domi_Nikkaa ปีที่แล้ว +2

    35:00 z mojego doświadczenia osobę wysoko wrażliwą bardzo ciężko oszukać. Mamy bardziej rozwinięte wychwytywanie subtelności w otoczeniu ... ale niestety musiałam parę razy zostać okłamana, by to później szybciej wychwytywać - tak jak z dzieckiem, nim nauczy się chodzić, wiele razy musi upaść

  • @nihilistycznyateista
    @nihilistycznyateista 2 ปีที่แล้ว +2

    Obawiam się, że jeśli nawet w przyszłości będziemy mieli możliwość na jakiś czas stać się szympansem, czy dowolnym innym zwierzęciem i zobaczyć, jak się wtedy czuje i myśli, to i tak wracając do swojej pierwotnej postaci nie będziemy w stanie tego wyrazić i opowiedzieć, jak to jest, a być może w zasadzie nawet zrozumieć jak to jest, w momencie, kiedy udało się nam tego doświadczyć. To po prostu da się wyrazić wyłącznie w języku szympansów i dla ludzi jest to niedostępne.

  • @majapelc
    @majapelc ปีที่แล้ว +1

    Zawsze coś ciekawego w tym podkaście :)

  • @StefanBrock_PL
    @StefanBrock_PL 2 ปีที่แล้ว +8

    Bardzo interesujący wykład :-). Może jeden z dalszych tematów dotykał by języka uniwersalnego i prac prof. A Wierzbickiej ?

  • @darekr6271
    @darekr6271 ปีที่แล้ว +1

    Git bardzo dobry wykład Zaciekawieniem wysłuchałem do końca
    nie przewijalem do przodu
    PETARDA
    Piona Dziesiona Oi.
    Ps.We starożytnej Grecji w sympozjach uczestniczyli tylko mężczyźni
    Twierdzono że z kobietami nie było o czym mówić i wprowadzały by haos a
    nie
    interakcje między rozmówcami
    Pozdrawiam 😜🙆💥🥸

  • @miragatka6263
    @miragatka6263 2 ปีที่แล้ว +14

    Nauka jest niesamowita 🙂
    Bada człowieka sprzed 400 tys.lat,
    a niektorzy przedstawiciele naszego gatunku żyjący obecnie uważają, że homosapiensi istnieją na naszej Ziemi około 7 tys 😄😄😄
    Robicie dobrą robotę 👍
    Serdecznie pozdrawiam.

    • @nosuchname247
      @nosuchname247 2 ปีที่แล้ว +9

      C więcej, niektórzy lekarze (sic!!) uważają, że ludzie wykończyli dinozaury za pomocą kamieni...

    • @swiety_eligiusz
      @swiety_eligiusz 2 ปีที่แล้ว +3

      @@nosuchname247 to jest ta świńska inteligencyja, która na ruskich tankach przybyła w 44/45r.

    • @jankos4910
      @jankos4910 2 ปีที่แล้ว +1

      @@nosuchname247 senatorzy?🤪

    • @nosuchname247
      @nosuchname247 2 ปีที่แล้ว +2

      @@jankos4910 Blisko. Premierki.

    • @pawmal1988
      @pawmal1988 ปีที่แล้ว

      ​@@nosuchname247 Premierki ? To jakaś nowomowa ? Sama mówiła o sobie premier albo pani premier.

  • @ewelinabaran2499
    @ewelinabaran2499 ปีที่แล้ว +5

    Fantastycznie słucha się audycji. Czuję się wyiskana 😉😉😂😂

    • @dominikkurek1155
      @dominikkurek1155 8 หลายเดือนก่อน +1

      W pierwszej chwili przeczytałem anagram ostatniego słowa

  • @gracjantriglav6141
    @gracjantriglav6141 2 ปีที่แล้ว +4

    Od dzieciaka zakładałem że neandertalczyk nie mógł być niemy. Jest fajna, lekka książeczka - Neandertalska paralaksa (Hominidzi, Ludzie, Hybrydy - trzy części, podzielona na party z pobudek czysto marketingowych) która prezentuje alternatywną historię Ziemi - świat w którym przetrwał neandertalczyk, a homo sapiens jest archeologiczną ciekawostką... Polecam szczególnie mocno 15/25-latkom. Byłby z tego kasowy SF. To oczywiście fikcja, autora nieco ponosi, ale całość jest bardzo atrakcyjna i zdecydowanie niegłupia.

  • @Vikisoton
    @Vikisoton ปีที่แล้ว +2

    Bardzo ciekawy wykład na temat języka ludziego nie tylko Neanderkandczyka. Chyba jednak jesteśmy wyjątkowi🤔 Ale to prawda, że dziecko ma większe możliwości adapcyjne jeśli chodzi o naukę mówienia i nauczenia się kilku języków obcych jednocześnie. Dziękuję za ciekawą konwersację 🙂 Jeśli chodzi o gadatliwość, to myślałam, że to raczej kobiety są większe gaduły. Jeśli chodzi o polowania, myślę to nie tylko samców domena bo np lwice polują a samce im zabierają zdobycze. No ale nie są naczelnymi zwierzętami, więc daleko im do dżentelmenów 😉.

  • @mieczysawpastafarianski8901
    @mieczysawpastafarianski8901 8 หลายเดือนก่อน

    Zazwyczaj rozmowy są interesujące, ale tym razem Gość ma naprawdę wspaniałe zdolności oratorskie.

  • @krzysztofgrabowski763
    @krzysztofgrabowski763 2 ปีที่แล้ว

    Pani Karolino dzięki za super tematy a Pani głos można zak....c i to jest komunikacja werbalna na 100 procent

  • @LukaszSkyWalker
    @LukaszSkyWalker ปีที่แล้ว +1

    Po prostu ŚWIETNE!! :)

  • @ewam.6071
    @ewam.6071 2 ปีที่แล้ว +3

    Świetne, subik idzie!!!

  • @jakubmorawiecki7813
    @jakubmorawiecki7813 2 ปีที่แล้ว +13

    Tak, tak! Więcej ewolucji i psychologii ;> Pozdrawiam Panią i z wyrazami szacunku dla Pana Profesora Pawłowskiego

    • @ukaszant9669
      @ukaszant9669 ปีที่แล้ว +1

      Piękne zdjęcie

    • @jakubmorawiecki7813
      @jakubmorawiecki7813 ปีที่แล้ว +2

      @@ukaszant9669 jeśli piszesz o moim profilowym - to dziękuję

    • @mattfitkovsky1756
      @mattfitkovsky1756 ปีที่แล้ว +2

      @@ukaszant9669 ale brzydkie nazwisko

  • @mag9284
    @mag9284 ปีที่แล้ว +1

    Świetny wywiad!

  • @maciek3156
    @maciek3156 2 ปีที่แล้ว +7

    Czy są jakieś pozycje naukowe /popularnonaukowe o pochodzeniu języków, istnieniu protojęzyka i jego dalszej ewolucji ?

    • @Jezus-Wybawia
      @Jezus-Wybawia ปีที่แล้ว +1

      Mogę dać Ci dowody tego, jak wyglądało to naprawdę.

    • @maciek3156
      @maciek3156 ปีที่แล้ว +1

      @@Jezus-Wybawia Słucham :)

    • @dariuszgaat5771
      @dariuszgaat5771 8 หลายเดือนก่อน +1

      Pierwotny język mógł być językiem migowym.

  • @avahiresport5349
    @avahiresport5349 4 หลายเดือนก่อน

    Fajny odcinek daje okejke

  • @lodzinjunior5952
    @lodzinjunior5952 2 ปีที่แล้ว +1

    Dziękuję

  • @mincerz
    @mincerz 5 หลายเดือนก่อน

    kolejny ciekawy materiał

  • @renataszymanska9403
    @renataszymanska9403 7 หลายเดือนก่อน

    Dziękuję!

  • @michanosewicz3504
    @michanosewicz3504 4 หลายเดือนก่อน

    Ciekawy wywiad

  • @margplsr3120
    @margplsr3120 ปีที่แล้ว

    bardzo ciekawe!

  • @mobbydysk
    @mobbydysk 9 หลายเดือนก่อน +1

    Człowiek od zawsze, odkąd istnieje umiał mówić. To bardzo łatwe do udowodnienia.

  • @stann5920
    @stann5920 2 ปีที่แล้ว +1

    Dopiero dzisiaj miałam czas żeby odsłuchać.
    Bardzo interesująca rozmowa. 👌
    Czy Pan profesor jest współautorem książki " Nagi umysł" , czy to zbieżność nazwisk ?

  • @RysiekQwerty
    @RysiekQwerty ปีที่แล้ว +3

    Gdy jedna z grup zdobyła wioskę mordując mężczyzn.... zabierali kobiety jako swoje. Stąd mieszanie sie genów poprzez czysty przymus. Stąd w nas geny neandertalczyka. Nie wyobrażam sobie by w tamtym czasie tak odmienne grupy miały przyzwolenie i ochotę na wspólne zaloty.

  • @foboSDeimoSHack3r
    @foboSDeimoSHack3r 2 ปีที่แล้ว +3

    Bravo Pani Karolino dzieki pani moglismy poznac wiedze pana profesora :D pan profesor w momecie kiedy tylko zaczyna pani zadawac pytanie jego glos odrobine przyspiesza i po chili jest to copani powiedzila czyli obalil hipoteze o ktorej opowiadla

    • @MassiRPM
      @MassiRPM 2 ปีที่แล้ว +6

      A możesz bardziej zrozumiale napisać co masz na myśli?

    • @s3rverius
      @s3rverius 2 ปีที่แล้ว +3

      @@MassiRPM Nie może, ma gonitwę myśli i palce mu nie nadążają za głową xD

  • @thomasputko1080
    @thomasputko1080 ปีที่แล้ว +1

    Swietny podkast...iskanie bylo interesujace i dlatego przyjemne. Pan prof. Pawlowski nauczyl sie pieknie i jasno wyslawiac. Chcialbym tego sie nauczyc... moze prof. Moglby mnie nakierowac?

    • @teresacupryn
      @teresacupryn 9 หลายเดือนก่อน

      Czytac, czytac, czytac jak najwiecej.

  • @piotr8090
    @piotr8090 2 ปีที่แล้ว +5

    Bardzo podoba mi się określenie "sapiensica" 😁😁

  • @Marek-ob1mi
    @Marek-ob1mi 9 หลายเดือนก่อน

    Wyczerpujacy wywiad 👌

  • @mariuszskoneczny2708
    @mariuszskoneczny2708 10 หลายเดือนก่อน +1

    Byli tak inteligeni
    Ze gdyby umieli rozmawiac to wcale nie chcieli by z nami gadac

  • @whatthefukc4436
    @whatthefukc4436 2 ปีที่แล้ว +4

    Komentarz dla algorytmu TH-cam. Best game top 10 tik tok. Pozdrawiam.

  • @nataliaanne100
    @nataliaanne100 4 หลายเดือนก่อน

    Niedawno odkryłam ten kanał i jestem zafascynowana (szczególnie tym, jak mało wiem). Jako nauczyciel języka obcego chętnie posłuchałabym o akwizycji języka w środowisku kilkujęzycznym, tzn. np w sytuacji kiedy rodzice rozmawiają w innych językach, rówieśnicy w innych, a w szkole dziecko uczy się jeszcze innych. Czy są jakieś limity? Czy jest to dobre dla młodego człowieka?

  • @kdunski
    @kdunski 2 ปีที่แล้ว +3

    Myślę prawie ze 100% pewnością, że podczas burzliwych konwersacji wiele tysięcy lat temu, opracowywali skuteczny plan pozbycia się chwilowo wiodącego gatunku sapiens sapiens, co jak dzisiaj widać, realizuje się doskonale!

  • @RAK-photo
    @RAK-photo 2 ปีที่แล้ว +2

    Bardzo dobra rozmowa. Prowadząca na to nie zwróciła uwagi ale pań profesor powiedzial MEGA wazna rzecz. Jak będą wyglądali obcy. Będą dwunozni i wyprostowani. Dlatego ze język jest elementem ewolucji który buduje cywilizację. Dodajmy do tego ze beda mieli dwoje oczu (chodzi ti o wykorzystanie ilosc właśnie mózgu) I pewnie będą one osadzone z przodu bo to pomaga w ustaleniu odległości i perespetywicznym widzeniu. Ewolucja może odpowiedzieć na wiele pytań.

  • @nihilistycznyateista
    @nihilistycznyateista 2 ปีที่แล้ว +32

    "między człowiekiem, a neandertalczykiem". Ja wiem, że to skrót myślowy, ale nie zapominajmy, że neandertalczyk to też był człowiek. Dzisiaj jesteśmy przyzwyczajeni do jednego gatunku człowieka, ale to nie znaczy, że kiedyś nie występowały inne.

    • @mobbydysk
      @mobbydysk 9 หลายเดือนก่อน +1

      Neandertalczyk to taki sam człowiek jak my. To tak jak dzisiaj mamy eskimosów, pigmejów, tak kiedyś mieliśmy neandertalczyków.

    • @nihilistycznyateista
      @nihilistycznyateista 9 หลายเดือนก่อน +1

      ​@@mobbydysk Nie nie... to nie taki cżłowiek jak my. Zarówno Eskimos (swoją droga określenie obraźliwe, tak nazywali ich kolonialiści, oni sami o sobie mówią Inuici i na przyszłość używaj tej nazwy - bo mówiąc Eskimos, to tak jakbyś Afrykańczyka nazywał "czarny"), jak i "biały człowiek z Europy", to ten sam gatunek - homo sapiens. Z kolei neandertalczyk to inny gatunek - homo neandertalensis. ale dalej, jak nazwa łacińska wskazuje - był on człowiekiem, bo ma w nazwie to homo. To najbliżej z nami spokrewniony gatunek człowieka, ale no jednak nie ten sam. Czasami nawet się idzie krok dalej i się rozpisuje to jako homo sapiens sapiens i homo sapiens neandertalensis, żeby jeszcze bardziej podkreślić bliskość pokrewieństwa.
      Nie powiesz, że owczarek niemiecki, czyli tak zwany wilczur to to samo, co wilk - a;e mo blisko jednemu do drugiego, na pewno bliżej, niż każdemuj z nich do kojota. nazwy łacińskie to odpowiedni canis lupus familiaris dla domowego, canis lupus dla wilka i canis latrans dla kojota. Każdy z nich ma canis w nazwie, czyli jest psem, ale no nie tym samym.
      Aha i oczywiście nie musi to być wilczur - rasa nie ma znaczenie - po prostu chciałem wybrać taką rasę, która wizualnie się kojarzy z wilkiem.

    • @mobbydysk
      @mobbydysk 9 หลายเดือนก่อน

      @@nihilistycznyateista nie ma żadnego dowodu na to że Neandertalczyk to inny rodzaj człowieka. Wiem, tak byłem uczony że to inny człowiek niż my , ale to było 20 lat temu. Teraz nie ma wątpliwość co do tego że to po prostu inna ' rasa' rodzaju ludzkiego. Neandertalczycy nie wyginęli ani nie wymarli, po prostu wygląd się zmienia.

    • @mobbydysk
      @mobbydysk 9 หลายเดือนก่อน +1

      @@nihilistycznyateista pies to wilk tylko że ma wyeliminowane niektóre geny odpowiedzialne za wygląd

    • @nihilistycznyateista
      @nihilistycznyateista 9 หลายเดือนก่อน

      @@mobbydysk absolutnie nie ma takiego konsensusu. Jak najbardziej znany w miare dobrze genotyp neandertalczyka i za wiele jest różnic, nie tylko w zakresie wyglądu, które wskazują, ze to coś więcej, niż rasa.
      Aczkolwiek nie ma konsensusu, czy to oddzielny gatunek, bo nie ma konsensusu czym dokładnie jest gatunek. Dzieje się tak dlatego, ze teoretycznie nie da się rozmnażać międzygatunkowo, a współczesny człowiek ma domieszkę genów neandertalskich, więc musiały następować krzyżówki.
      Ale różnica genetyczna jest zbyt duża mimo wszytko.
      PS pies od wilka bynajmniej nie różni się wiele ze względu na geny wpływajace na wygląd. Tu głownie ch9odzi o gospodarkę hormonalnąi wpływ na uległość i przywiązanie.
      Ale dla mnie największą ciekaowstą co do psa, pokazującą jego fenomen kulturowy jest to, że to Canis lupus familiaris - czyli niejako członek rodziny, a nie domestica, co masz u większości zwierząt hodowlanych, czyli świnia udomowiona, bydło udomowione itd. Pies jest wilkiem wciągniętym na członka rodzinny;]

  • @ijontichy471
    @ijontichy471 8 หลายเดือนก่อน +2

    Mam trochę doświadczeń na portalach randkowych i mogę potwierdzić, że nic tak nie działa na niewiasty jak inteligentne nawijanie makaronu na uszy! :) Byłem bardzo zaskoczony jak jest to dla płci pięknej ważne. Tak na marginesie znakomity kanał i praktycznie w ciemno można brać wszystkie odcinki. Wielce też odpowiada mi to, że audycje są w formie podkastu, to niesamowite, ale przez Radio Naukowe polubiłem sprzątanie! :)

  • @joansca4121
    @joansca4121 2 ปีที่แล้ว

    witam i pozdrawiam

  • @gretam3260
    @gretam3260 ปีที่แล้ว

    Super ciekawy temat, b dobrze opracowany i przystepnie przedstawiony dla laika np. takiego jak ja.
    Proponuje temat na przyszlosc “ historyczny jezus “ - z naciskiem ze taka osoba to fikcja.
    Pozdrawiam !

    • @RadioNaukowe
      @RadioNaukowe  ปีที่แล้ว +1

      No to proszę 🙂
      th-cam.com/video/6PKcwUXOH3A/w-d-xo.html

    • @gretam3260
      @gretam3260 ปีที่แล้ว

      @@RadioNaukowe
      Super, dziekuje. Poslucham i dam znac jak mi sie podobalo.
      Kilku audycji juz sluchalam i generalnie jestem pod wrazeniem wyborem tematow, przekazem i doborem expertow.
      Fajnie by bylo gdyby bylo video :).
      Pozdrawiam !

  • @jiisjiis2836
    @jiisjiis2836 2 ปีที่แล้ว +5

    jak to o czym rozmawiali Neandertale ? jak uwalić mamuta ,o grilu , o browarku i o kobitkach :-)

  • @andrzejwodynski
    @andrzejwodynski 2 ปีที่แล้ว +5

    30:00 wydaje mi się że języki wcześniej były bardziej skomplikowane gramatycznie, nawet teraz zrobienie listy słów we współczesnej książce a takiej napisanej 100 lat temu to pierwsza lista będzie trzykrotnie krótsza. Wydaje mi się że powodem jest to że teraz rozmawiamy z całym światem i komunikacja musi się uprościć, ja państwa nie znam, mieszkam 1000km od Polski a kiedyś ludzie rozmawiali z ludzi których znali 30 lat i tylko z nimi rozmawiali tworząc większy zasób komunikacji językowej unikając obcych. Ponoć współczesne osoby bezdomne komunikują się przy użyciu tylko 200 słów.

    • @andrzejwodynski
      @andrzejwodynski 2 ปีที่แล้ว

      ostatnio czasownik w zdaniu jak w mowie zachodniej na końcu stawiam.

    • @antekp2965
      @antekp2965 2 ปีที่แล้ว +2

      'Ponoć współczesne osoby bezdomne komunikują się przy użyciu tylko 200 słów' jeżeli rozmawiają o najbardziej fizjologicznych rzeczach to wiele więcej nie potrzebują. zasób słownictwa nie zależy od bezdomności czy nie tylko raczej od inteligencji i ewentualnie poziomu zaniedbania intelektualnego. w 21. wieku mamy wgląd w najbardziej prymitywne kultury odseparowane od świata (jak dżungla amazońska) i każdy zasób leksykalny raczej składa się z co najmniej kilku tysięcy słów

    • @dominikp4341
      @dominikp4341 ปีที่แล้ว +3

      Osoby bezdomne porozumiewają sie tylko za pomocą 5 słów "kierowniku daj pan dwa złote" .

    • @DiriaMeneam
      @DiriaMeneam ปีที่แล้ว

      XVI w. polszczyzna miała... kilka milionów słów, i to bez makaronizmów :-)

    • @andrzejwodynski
      @andrzejwodynski ปีที่แล้ว

      @@DiriaMeneam proszę o źródło

  • @pawel6034
    @pawel6034 2 ปีที่แล้ว +6

    Różnica w wiedzy i potencjale intelektualnym między interlokutorami jest szokująca, ale na szczęście pan profesor nie zraża się i próbuje dotrzeć do słuchaczy "ponad" prowadzącą. :D

    • @jarosawwartacz1864
      @jarosawwartacz1864 2 ปีที่แล้ว +3

      Faktycznie. Kreolski na Hawajach, Kali u Robinsona, że o gatunkach zwierząt nie wspomnę.
      Co nie zmienia faktu, że rozmowa bardzo interesująca.

  • @rangartons
    @rangartons ปีที่แล้ว +1

    9:10 ależ jest to jak najbardziej możliwe, wystarczy zostać politykiem i udać się na obrady sejmu :)

  • @emiprofisol184
    @emiprofisol184 ปีที่แล้ว

    Wydaje mi się, że jako nastolatka słuchałam tej prowadzącej w radiowej jedynce, czy to możliwe?

    • @dominikkurek1155
      @dominikkurek1155 8 หลายเดือนก่อน

      Na pewno nie, chyba że gościnnie

  • @jerzyzaranski3801
    @jerzyzaranski3801 2 ปีที่แล้ว +5

    Myślę, że język neandertali podobny był w brzmieniu do dzisiejszego japońskiego.. A o czym rozmawiali? Oczywiście o pewnej części ciała Maryni.

    • @bartton
      @bartton ปีที่แล้ว

      Chodzi o uda?

  • @krystian9570
    @krystian9570 2 ปีที่แล้ว +4

    Proszę pani, czy uważa pani że język powinien podlegać sztucznym poprawkom przez państwo? Czy państwo powinno sztucznie poprawiać język? Nie wiem jak w polskim, ale np w angielskim powstały ciekawe koncepcje jak SoundSpell czyli wprowadzenie do angielskiego zasady ,,jak się mówi, tak się pisze" albo QuickScript czyli sztuczny alfabet, wg autora Kingsleya Reada lepiej dostosowany do angielskiego i ręcznego pisma niż alfabet angielski i bardziej estetyczne. Czy myśli pani że to dobry pomysł żeby państwo poprzez ustawy i rozporządzenia poprawiało język? Idąc dalej wg hipotezy Sapiro-Worfa, to świetny pomysł bo obywatele państw beda mądrzejsi.

    • @jacekwidor3306
      @jacekwidor3306 ปีที่แล้ว +3

      Taka zasada obowiązuje w chorwackim (czy włąściwie serbsko-chorwackim, ale to określenie od lat 90-tych stało się niezręczne) mimo wszystko nie da się idealnie oddać mowy w piśmie ( stosowaniu w stopniu absolutnie konsekwentnym zasady "jak się mówi tak się pisze" przeszkadzają choćby wady wymowy albo różnice gwarowe).
      Dla mojego ucha angielski to bełkot, więc zapis byłby zupełnie niezrozumiały.

  • @daved140585
    @daved140585 2 ปีที่แล้ว +2

    Jest teza, że język angielski jest językiem kreolskim, jako fifty fifty mieszanka anglosaskiego i francuskiego/łaciny

  • @panikrystyna1
    @panikrystyna1 5 หลายเดือนก่อน

    😀🌹

  • @radekmokrowiecki9065
    @radekmokrowiecki9065 ปีที่แล้ว

    Mindblowing!!!!!

  • @jankowalski9817
    @jankowalski9817 2 ปีที่แล้ว +1

    Czy to było zdanie "ja pobruszę, a ty poczywaj"?

  • @maciejskonieczny8541
    @maciejskonieczny8541 3 วันที่ผ่านมา

    Język = człowiek , który mówiąc jest jakby duszą zauważalną przez dźwięk rozumnych słów . Brak języka = bezładny dźwięk jak u zwierząt . Język dał ludziom historię znanom z książek a zarazem wszelkie podziały . Ewolucja człowieka do współczesności w bytowaniu i pracy fizyczno- umysłowej wiodła dzięki porozumiewaniu się językiem . Bez niego istnieliśmy byśmy bez obecnego świata jaki znamy dziś !

  • @robertzubkowicz6549
    @robertzubkowicz6549 ปีที่แล้ว +1

    23:55 czy dobrze usłyszałem: "... to już jest technologia moskiewska"

  • @kubacski8454
    @kubacski8454 2 ปีที่แล้ว +4

    👍

  • @robertkozio7580
    @robertkozio7580 ปีที่แล้ว +1

    Nie w tą dziurkę....dobre to było, słychać chwilkę zastanowienia😂

  • @piotrnowak261
    @piotrnowak261 ปีที่แล้ว +1

    Ponoć najbardziej imprezowym pra przodkiem był:
    Homo-Erektus😎

  • @leszeksatora
    @leszeksatora ปีที่แล้ว +3

    Język, jego powstanie, było innowacją krytyczna, która spowodowała, że mózg Człowieka z Cro Magnon (Homo sapiens fossilis) zaczął funkcjonować zupełnie inaczej - narodziła się wtedy nasza świadomość. Pięknie udowodnił to prof Ian Tettersall. W swoich (uznanych publikacjach) wykazał też, że Neandertalczyka i człowieka rozumnego (z Cro Magnon) dzieliła przepaść. Choć być może dochodziło do krzyżówek. To trochę jak z powstaniem lotu u ptaków, jest kilka teorii, ale czas powoli obala każdą z nich.

  • @marcinzbawca7752
    @marcinzbawca7752 6 หลายเดือนก่อน +1

    Na pewno przesądziliśmy. Do przeczytania gazety, chińczyk potrzbuje znajomości 1200 znaków. Maturzysta, zna ich kilka tysięcy. Profesor uniwersytetu zna od kilkunastu, do kilkudziesięciu tysięcy. Europejczyk do sprawnego porozumiewania się potrzebuje znajomości 60 czasowników i około 1000 rzeczowników. O czym wieli pra- pra rozmawiać? Na pewno nie musieli znać listy - asortymentu sklepu internetowego.

  • @Rafalstratford
    @Rafalstratford 2 ปีที่แล้ว

    👍👍

  • @metalblack4697
    @metalblack4697 ปีที่แล้ว

    👍👍👍