Dzieje Tristana i Izoldy #03 | Joseph Bedier | Audiobook po polsku
ฝัง
- เผยแพร่เมื่อ 6 ก.ย. 2024
- 🔔bit.ly/Subskryb... - subskrybuj nasz kanał i bądź na bieżąco ze wszystkimi nowościami
Joseph Bedier - „Dzieje Tristana i Izoldy”, przekład Tadeusz Boy-Żeleński; czyta Krzysztof Kolberger, 1994 rok.
„Radiobook”. Startujemy! Nowy projekt Agencji Muzycznej Polskiego Radia prezentujący w formie audiobooków literaturę znaną lepiej i gorzej, czytaną przez najlepszych polskich aktorów.
Na początek cztery tytuły, a wśród nich „Dzieje Tristana i Izoldy” w opracowaniu Josepha Bédiera.
Średniowieczna legenda celtycka, której pierwsze pisemne wersje pochodzą z XII wieku, opowiadająca o tragicznej i niespełnionej miłości rycerza Tristana i irlandzkiej księżniczki Izoldy Jasnowłosej, do dziś uchodzi za jeden z najpiękniejszych poematów o miłości w dziejach.
Legenda ta stała się inspiracją dla wielu średniowiecznych i późniejszych utworów literackich, a w roku 1859 Richard Wagner stworzył na jej podstawie słynną operę.
Po latach pracy, w roku 1900, francuski romanista Joseph Bedier najpełniej zrekonstruował całość legendy, nadając swojej wersji tytuł „Dzieje Tristana i Izoldy”.
Z pewnością nie od rzeczy będzie wspomnieć, że tłumaczenie tekstu, którego dokonał Tadeusz Boy-Żeleński tuż po I Wojnie Światowej, to tylko jedna z pozycji zawierającego kilkadziesiąt tytułów kanonu literatury francuskiej, które na nasz język przełożył Boy-Żeleński - pisarz, krytyk, satyryk, publicysta, też tłumacz, a nawet i lekarz.
Audiobook doskonale został zinterpretowany w studiach Polskiego Radia, w roku 1994, przez naprawdę wybitnego aktora teatralnego, filmowego i telewizyjnego, Krzysztofa Kolbergera.
👍Jeśli podoba Ci się audiobook udostępnij go swoim znajomym oraz kliknij na kciuk w górę pod video.👍
🎧bit.ly/Dzieje_T... - Dzieje Tristana i Izoldy cały audiobook
🎧bit.ly/Pan_Wolo... - Pan Wołodyjowski cały audiobook
🎧bit.ly/Potop_au... - Potop cały audiobook
Tytuł: Dzieje Tristana i Izoldy
Data premiery: 05/10/2020
Autor: Joseph Bedier
Przekład: Tadeusz Boy-Żeleński
Czyta: Krzysztof Kolberger
Ilość odcinków: 15
Rok produkcji: 1994
ISBN - 978-83-65542-04-5
Szacun za wymowę nazw
Kiedy nadszedł czas oddania Izoldy rycerzom Kornwalii, matka e nazbierała ziół, kwiatów i korzeni, rozmieszała e w winie i uwarzyła silny napó. Dokończywszy go wedle przepisów sztuki czarnoksięskie, zlała do bukłaczka i rzekła taemnie do Brangien:
- Słucha, dziewko: masz udać się z Izoldą do krau króla Marka. Miłuesz ą wierną miłością; weź tedy ten bukłaczek z winem i zapamięta te słowa. Ukry go w taki sposób, aby go żadne oko nie urzało i żadne wargi się doń nie zbliżyły. Ale kiedy przydzie noc weselna i chwila, w które zostawia się małżonków samowtór ze sobą, wleesz to wino nasycone ziołami do czaszy i podasz, aby wypróżnili ą wspólnie: król Marek i królowa Izolda. Bacz eno dobrze, dziewczyno, aby oni sami tylko mogli skosztować napou. Taka est bowiem ego moc: ci, którzy wypiją go razem, będą się miłowali wszystkimi zmysłami i wszystką myślą na zawsze, przez życie i po śmierci.
Brangien przyrzekła królowe, iż uczyni wedle e woli.
13:56
ongi: byłem lutnistą, którego ocaliłaś, wygnawszy z ciała truciznę, którą miecz Morhoł- ta go skaził. Nie rumień się, dziewczyno, żeś uleczyła te rany: żali nie otrzymałem ich w prawe i szczere bitwie? Czy zabiłem Morhołta zdradą? Czy mnie nie wyzwał? Czy nie godziło mi się bronić? Drugi raz ocaliłaś mnie, znalazłszy w bagnisku. Ha! dla ciebie to, dziewczyno, potykałem się ze smokiem... Ale poniechamy tego, chciałem ci eno dowieść, iż zbawiwszy mnie po dwakroć od niebezpieczeństwa śmierci, masz prawo nad życiem. Zabij tedy, eśli mniemasz zdobyć tym cześć i chwałę. Bez wątpienia kiedy bę- dziesz spoczywać w ramionach mężnego kasztelana, słodko ci będzie pomyśleć o rannym gościu, który zaważył życie, aby cię zdobyć, i zdobył, a któregoś ty zabiła bezbronnego w kąpieli.
Izolda wykrzyknęła:
- Słyszę oto przedziwne słowa. Dlaczego morderca Morhołta chciał mnie zdobyć? Ha, z pewnością ak niegdyś Morhołt próbował zagarnąć na statek młode dziewczęta z Kornwalii i ty z kolei, prawem pięknego odwetu, chciałeś się pochlubić, iż uwieziesz ako niewolnicę tę, którą Morhołt miłował nad inne między dziewczętami...
- Nie, córko królewska - rzekł Tristan. - Ale ednego dnia dwie askółki przyle- ciały do Tyntagielu, aby tam zanieść eden twó złoty włos. Mniemałem, iż przybyły mi oznamić pokó i miłowanie. Dlatego umyśliłem szukać cię za morzem. Dlatego stawi- łem czoło potworowi i ego adom. Widzisz ten włos, zaszyty między złote nitki płaszcza; blask nitek złotych sczerniał, ale złoto twego włosa nie spełzło.
Izolda odrzuciła srogi miecz i wzięła w rękę płaszcz Tristana. Urzała złoty włos i za- milkła na długo; po czym ucałowała gościa w usta na znak pokou i oblekła go w bogate szaty.
W dzień zebrania baronów Tristan posłał taemnie Perynisa, giermka Izoldy, na statek z nakazem dla drużyny, aby się ustawili na dworze przystroeni ak się godziło posłańcom bogatego króla: spodziewał się bowiem osiągnąć tegoż samego dnia koniec przygody. Gorwenal i młodzi rycerze rozpaczali od czterech dni, iż stracili Tristana: ucieszyli się nowiną.
Jeden za drugim weszli do sali, w które uż gromadzili się bez liku baronowie Irlandii: weszli i usiedli sznurkiem w rzędzie. Drogie kamienie kapały z bogatych stroów, z pur- pury, cendału i szkarłatu. Irlandczycy mówili między sobą: „Kto są ci wspaniali panowie? Kto ich zna? Patrzcie na te płaszcze bogate, obramione sobolem i złotogłowiem! Patrzcie, ak na rękoeści mieczów, na zapinkach futer, błyszczą rubiny, beryle, szmaragdy i moc kamieni, których ani nazwać nie umiemy! Któż widział kiedy podobne przepychy? Skąd przychodzą ci panowie? komu przynależą?”.
Ale stu rycerzy milczało i nie ruszali się z siedziska dla nikogo wchodzącego.
Kiedy król Irlandii zasiadł pod baldakinem, kasztelan Aguynguerran Rudy ofiarował
się dowieść świadkami i podtrzymać w bitwie, iż zabił potwora i że należy mu wydać Izoldę. Wówczas Izolda skłoniła się przed ocem i rzekła:
- Królu, est tu człowiek, który podemue się dowieść kasztelanowi kłamstwa i szal- bierstwa. Temu człowiekowi, gotowemu przedstawić dowody, iż uwolnił tę ziemię od plagi i że twe córki nie należy oddawać w ręce tchórza, żali obiecuesz odpuścić dawne winy, choćby nawiększe, i użyczyć pokou i łaski?
Król zadumany nie kwapił się z odpowiedzią. Ale baronowie krzyczeli tłumnie: - Przyzwól, panie, przyzwól!
Król rzekł:
- Tedy przyzwalam.
Ale Izolda uklękła u ego stóp:
- Ocze, da mi napierw pocałunek łaski i pokou na znak, że tak samo dasz e temu człowiekowi.
Skoro otrzymała pocałunek, poszła do Tristana i przywiodła go za rękę przed zgroma- dzenie. Na ego widok stu rycerzy podniosło się ak eden mąż, skłonili mu się z rękami złożonymi na piersiach, stanęli po ego bokach, aż Irlandczycy urzeli, iż to est ich pan. Ale wielu poznało go wówczas i rozległ się wielki okrzyk: „To Tristan loński, to morderca Morhołtowy!”. Nagle miecze błysły i wściekłe głosy powtarzały: „Niech zginie!”.
Ale Izolda wykrzyknęła:
- Królu, pocału tego człowieka w usta, ak przyrzekłeś.
Pocałunek, Wróg
Dzieje Tristana i Izoldy
Król ucałował go w usta i zgiełk uciszył się.
Wówczas Tristan pokazał ęzyk smoka i rzucił wyzwanie kasztelanowi, który nie śmiał go przyąć i wyznał swą winę. Po czym Tristan tak mówił:
- Panowie, zabiłem Morhołta, ale przebyłem morze, aby wam ofiarować zań piękną
grzywnę. Aby okupić krzywdę, wydałem ciało swoe w niebezpieczeństwo śmierci i uwol- niłem was od potwora, i oto zdobyłem Izold Jasnowłosą, krasawicę. Zdobywszy, zabiorę ą rychło na statek. Ale iżby w ziemiach Irlandii i Kornwalii nie władała uż nienawiść, ale miłość, wiedzcie, iż król Marek, mó drogi pan, zaślubi ą. Oto stu rycerzy wielkie- go rodu, gotowych zaprzysiąc na relikwie świętych, że król Marek ślubue wam pokó i miłość. Pragnieniem ego est uczcić Izoldę ako swą drogą małżonkę i cała szlachta Kornwalii będzie e służyć ako królowe i pani.
Przyniesiono w wielkim weselu ciała świętych i stu rycerzy przysięgło, iż powiada prawdę.
Król wziął Izoldę za rękę i spytał Tristana, czy ą odprowadzi wiernie panu. W obli- czu swoich stu rycerzy i w obliczu baronów Irlandii Tristan zaprzysiągł. Izold Jasnowłosa drżała ze wstydu i męki. Zatem Tristan, zdobywszy, wzgardził nią; piękna powieść o Wło- sie Złotym była eno kłamstwem; oto śpieszy wydać ą innemu... Ale król włożył prawą rękę Izoldy w prawicę Tristana, Tristan zaś trzymał ą na znak, iż bierze ą w posiadanie imieniem króla Kornwalii.
Tak dla miłości króla Marka, chytrością i siłą Tristan dopełnił szukania Królowe o złotym warkoczu.
Pruąc głębokie fale, statek unosił Izoldę. Ale im bardzie oddala się od ziemi irlandz- kie, tym bardzie młoda dziewczyna czuła w sercu żałość. Siedząc w namiocie, w którym zamknęła się z Brangien, służebnicą wierną, płakała, wspominaąc swó kra. Dokąd ą wiodą ci cudzoziemcy? Do kogo? Na aki los? Kiedy Tristan zbliżał się i chciał ą uspaka- ać łagodnymi słowy, gniewała się, odtrącała go i nienawiść wzdymała e serce. Przybył on, rabuśnik, on, morderz Morhołtowy, wydarł ą podstępem matce i ziemi rodzinne; nie raczył zachować e dla samego siebie i oto uwozi ą ako łup ku nieprzyacielskie ziemi! „Nieszczęsna! - myślała sobie - przeklęte niech będzie morze, które mnie nosi! Radzie wolałabym umrzeć w ziemi, gdzie się zrodziłam, niż żyć tam!...”
Jednego dnia wiatry uciszyły się i żagle opadły zwisłe u masztu. Tristan kaz